Монгол улсад газрын тосны салбар үүсч хөгжсөний 69 жил болон газрын тосны ажилтны өдрийг тохиолдуулан газрын тосны салбарт үйл ажиллагаа явуулж буй нийт компани, аж ахуйн нэгжийн олон мянган ажилтан, ажилчид, үе үеийн ахмадууд болон тэдний гэр бүлийнхэнд салбарын ажилтны өдрийн мэнд хүргэж, ажил хөдөлмөрийн өндөр амжилт, аз жаргал, эрүүл энхийг хүсэн ерөөе.
Монгол Улсын Засгийн газрын 2004 оны 163 дугаар тогтоолоор газрын тосны салбарын ажилтны өдрийг жил бүрийн 5 дугаар сарын сүүлийн долоо хоногт тэмдэглэн өнгөрүүлж байхаар шийдвэрлэсэн билээ. Эдүгээ энэ арга хэмжээг 5 дахь жилдээ тэмдэглэж байна.
Монгол улсын газрын тосны салбарт төрөөс баримтлах бодлогыг “Ìîíãîë Óëñûí мÿíãàíû õºãæëèéí çîðèëòîä ñóóðèëñàí ¿íäýñíèé õºãæëèéí öîãö áîäëîãî”, “Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí 2008-2012 îíû ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð”, “Ìîíãîë Óëñûí ýäèéí çàñàã, íèéãìèéã õºãæ¿¿ëýõ ¿íäñýí ÷èãëýë” зэрэг бичиг баримтуудад тодорхойлон хэрэгжүүлж байна. Сүүлийн жилүүдэд ãàçðûí òîñíû ñàëáàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò ýðñ ºññºíººð õàéãóóëûí àæèë ýð÷èìæèí ò¿¿õèé òîñíû îëáîðëîëòûí õýìæýý íýìýãäэж, газрын тосны бүтээгдэхүүний хангамж тогтвортой байлаа.
2010 оны байдлаар манай орны нутаг дэвсгэрт 12 компани 17 талбайд газрын тостой холбогдсон үйл ажиллагаа явуулж, үүнээс хоёр компани газрын тос олборлож БНХАУ-д экспортлож байна. 1998 онд туршилтын журмаар эхэлсэн газрын тосны олборлолт 2010 оны 5 сарын байдлаар 6,0 сая шахам баррельд хүрч үүнээс 5,75 сая баррелийг өмнөд хөршид экспортложээ. Өнөөдөр туршилт хийж байгаа 150 цооногоос хоногт 6600 гаруй баррель тос олборлож байна. Петрочайна Дачин Тамсаг, Доншен Петролиум (Монгол) компаниудын Тамсаг, Дорноговийн сав газруудад гүйцэтгэсэн ажил манай орны газрын тосны хайгуулын түүхэнд шинэ хуудас нээж байна. Дээрхи компаниуд өнгөрсөн арав гаруй жилийн хугацаанд Цагаан элсний ордын нөөцийн тооцоог дахин хийж олборлолтонд бэлдсэн ба Тосон уулын ордыг шинээр нээн хайгуул хийж нөөцийг бодон эдийн засгийн үнэлгээ өглөө.
Өнгөрсөн хугацаанд газрын тосны хайгуул, олборлолтын ажилд 1,2 тэрбум америк долларын хөрөнгө оруулалт хийж, улсын төсөвт 86,3 тэрбум төгрөгийн орлого, үүнээс өнгөрсөн 2009 онд 29,7 тэрбум төгрөгийн орлого оруулжээ.
Манай улс газрын тосны бүтээгдэхүүний хэрэгцээгээ 100 хувь импортоор авч зуу гаруй агуулах, 1100 орчим шатахуун түгээх станц болон 10 орчим хийн байгууламжаар дамжуулан хангаж байгаа бөгөөд 2009 îíä 779.5 ìÿíãàí òí газрын тосны бүтээгдэхүүн импортолсон. Íèéò èìïîðòûí 90 ãàðóé õóâèéã ÎÕÓ-ààñ, ¿ëäñýí õýñãèéã Êàçàêñòàí, ÁÍÕÀÓ áîëîí áóñàä óëñààñ òóñ òóñ èìïîðòîëæ áàéíà.
Ìîíãîë Óëñûí íèéò øàòàõóóíû õýðýãëýýíèé 2,1 õóâèéã íèéòèéí òýýâýð, 0,5 õóâèéã ò¿ðãýí òóñëàìæ, 8,8 õóâèéã èðãýíèé àãààðûí òýýâýð, 10,9 õóâèéã òºìºð çàì, 7,0 õóâèéã õºäºº àæ àõóé, ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò, 25,0 õóâèéã óóë, óóðõàéí ñàëáàðò, 0,1 õóâèéã îíöãîé áàéäëûí àëáàíä, ¿ëäñýí 45,4 õóâèéã áóñàä ñàëáàðò àøèãëàæ áàéíà.
Ìîíãîë Óëñûí øèíãýð¿¿ëñýí øàòäàã õèéí õýðýãëýý æèëýýñ æèëä íýìýãäýæ áàéна. Îäîîãèéí áàéäëààð øèíãýð¿¿ëñýí øàòäàã õèéí Ẻíèé áîëîí æèæèãëýí õóäàëäàà ýðõýëäýã 10 гаруй àæ àõóéí íýãæ áàéãàà áºãººä ÎÕÓ, ÁÍÕÀÓ, ÁÍÑÓ çýðýã óëñààñ øèíãýð¿¿ëñýí øàòäàã õèéã èìïîðòîëæ áàéíà.
Гàçðûí òîñíû õàéãóóë, ñóäàëãààíû àæëûã ýð÷èìæ¿¿ëýõ, îëáîðëîëòûã íýìýãä¿¿ëýõ, ãàçðûí òîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéãóóëàõ, ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýýã òîãòâîðòîé õàíãàõ, ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûí õÿíàëòûí òîãòîëöîîã á¿ðä¿¿ëýõ нь тус салбарын эрхэм зорилт мөн. Одоо “Газрын тосны тухай” хуулийг шинэчлэн найруулах, “Газрын тосны бүтээгдэхүүний тухай хууль”-д нэмэлт өөрчлөлт оруулах, “Ãàçðûí òîñíû ñàëáàðò òºðººñ áàðèìòëàõ áîäëîãî, 2015 îí õ¿ðòýëõ ¿éë àæèëëàãààíû ¿íäñýí ÷èãëýë”-èéн төслийг боловсруулах ажил хийгдэж байна. Эдгээр бичиг баримт батлагдсанаар тус салбарт тулгамдаж буй олон асуудлыг шийдвэрлэх эрх зүйн орчин бүрдэх юм.
Монгол улсын газрын тосны салбарын хөгжлийг хангах төрийн бодлогыг бүтээлчээр хэрэгжүүлж, 2011 онд болох Монгол улсад газрын тосны салбарын үндэсний байгууллага үүсч хөгжсөний 70 жилийн ойг ажил, хөдөлмөрийн өндөр амжилтаар угтахыг хүсэн ерөөе.
МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ГИШҮҮН, ЗАСГИЙН ГАЗРЫН
ГИШҮҮН, ЭРДЭС БАЯЛАГ, ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ САЙД Д.ЗОРИГТ
